Procesy metrologiczne odgrywają bardzo istotną rolę w wielu gałęziach przemysłu, nauki oraz w normalnym funkcjonowaniu laboratoriów i zakładów produkcyjnych. Pomiary są podstawą do kontrolowania jakości, badania zgodności z standardami a także zapewniania powtarzalności rezultatów, dlatego tak istotne jest ich odpowiednie przygotowanie i kontrola. Jednym z działań wykonywanych w tym zakresie jest wzorcowanie i kalibrowanie przyrządów pomiarowych, które daje możliwość określić czy urządzenie działa prawidłowo i jakie ewentualne odchylenia mogą występować w uzyskiwanych wynikach.
W praktyce oznacza to porównywanie wskazań przyrządu z wartościami odniesienia uzyskanymi z urządzeń o znanej dokładności, co umożliwia ocenę jego przydatności w dalszych pomiarach.
Różnica między wzorcowaniem i kalibrowaniem często bywa mylona, a natomiast są to dwa odrębne pojęcia. Wzorcowanie to proces polegający na odniesieniu wskazań urządzenia do wartości wzorca o określonej klasie dokładności i dokumentowaniu uzyskanych wyników bez ingerencji w samo urządzenie. Kalibrowanie natomiast obejmuje możliwość wprowadzenia regulacji w przyrządzie, aby wskazania były kompatybilne z wartościami odniesienia. Oznacza to, że wzorcowanie umożliwia tylko stwierdzić dokładność przyrządu, a kalibrowanie umożliwia przy tym jego korektę. Oba procesy są stosowane w współzależności od potrzeb użytkownika, założeń normatywnych lub specyfiki danej branży.
Znaczenie działań takich jak wzorcowanie i kalibrowanie ma szczególne miejsce w obszarach, gdzie precyzja pomiarów jest kluczowa, np w medycynie, lotnictwie, energetyce czy produkcji elementów mechanicznych. Nawet niewielkie odchylenia w pomiarach mogą wpływać na przebieg procesów technologicznych lub na bezpieczeństwo użytkowania danego produktu. Z tego względu regularne sprawdzanie przyrządów pomiarowych daje możliwość uniknąć błędów wynikających z ich zużycia, starzenia się podzespołów czy wpływu czynników umiejscowionych na zewnątrz, takich jak temperatura czy wilgotność. W niektórych dziedzinach wymagane jest prowadzenie dokumentacji potwierdzającej wykonanie wzorcowania, co stanowi bazę do audytów i kontroli jakości.
W praktyce procesy powiązane z przygotowaniem i kontrolą urządzeń pomiarowych obejmują zarówno łatwe narzędzia, takie jak suwmiarki czy manometry, jak i bardziej trudne aparaty elektroniczne, w tym analizatory czy systemy automatyczne. Zakres i częstotliwość wzorcowania a także kalibrowania uzależniony jest od wymagań technicznych, rodzaju użycia a także intensywności użytkowania sprzętu. Warto zauważyć, że choćby oba procesy mają wspólny cel związany ze starannością pomiarów, to ich przebieg i skutki są różne, a ich odpowiednie przemyślenie ma znaczenie dla utrzymania właściwego poziomu sprawdzeniu jakości w różnorakich dziedzinach działalności człowieka.
Zobacz również: wzorcowanie testo 735 .